W razie zakończenia zatrudnienia pracownika przed wykorzystaniem całości przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, ma on prawo do wypłaty ekwiwalentu. Jak jest on jednak liczony? I w jakich innych sytuacjach wysokość takiego ekwiwalentu ma zastosowanie?
Prawo do ekwiwalentu
Kluczowe znaczenie jeśli chodzi o prawo do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy ma art. 171 Kodeksu pracy. Stanowi on nie tylko podstawę prawną tego uprawnienia, ale także reguluje szczegółowe zasady jego wypłaty.
I tak, po pierwsze, ekwiwalent należy się za niewykorzystany urlop - co kluczowe, chodzi o urlop przysługujący pracownikowi u danego pracodawcy (szczegółowe informacje w tym zakresie) dostępne są w ostatnim artykule z zakresu prawa pracy.
Po drugie, jeśli kolejna umowa o pracę pracownika zawierana jest z tym samym pracodawcą, nie przysługuje mu prawo do ekwiwalentu.
Po trzecie, ekwiwalent należny jest niezależnie od formy rozwiązania umowy o pracę, a więc można się go domagać także w razie zwolnienia dyscyplinarnego czy śmierci pracownika (w tej sytuacji uprawnienie przechodzi na osoby wskazane w art. 63(1) § 2 Kodeksu pracy).
Jak wylicza się ekwiwalent?
Kwestię tę (mającą ściśle płacowo-księgowy charakter) reguluje osoby akt prawny, tj. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Algorytm dokonywania wyliczeń jest następujący:
- należy wziąć wszystkie składniki wynagrodzenia miesięcznie;
- uwzględnić składniki wynagrodzenia za okresy krótsze niż miesiąc otrzymane w ciągu ostatnich trzech miesięcy przed dokonywaniem wyliczeń;
- uwzględnić także składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż miesiąc wypłacone w okresie 12 miesięcy poprzedzających dokonywanie wyliczeń;
- podzielić tak uzyskaną sumę wynagrodzenia przez współczynnik, stanowiący różnicę dni w danym roku oraz liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy podzielone na 12
- następnie podzielić stawkę dzienną przez liczbę godzin w normalnej dobie pracy pracownika oraz pomnożyć ją przez liczbę godzin niewykorzystanego urlopu.
Nie jest to operacja prosta, prawidłowe wyliczenia wymagają doświadczenia i odpowiednich narzędzi.
Inne sytuacje w których stosuje się stawkę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop
Poza samym ekwiwalentem, sposób jego wyliczenia istotny jest również w wielu innych sytuacjach dotyczących finansowych relacji pracownika z pracodawcą. Np. odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę (stanowiące maksymalnie trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia) ustala się w oparciu o kalkulacje na zasadach właściwych dla ekwiwalentu. Przyjmuje się, że ekwiwalent stanowi odpowiednie odwzorowanie faktycznego, całościowego wynagrodzenia pracownika (albowiem obejmuje nie tylko podstawę, ale również różne dodatki, jednak bez uwzględnienia składników wpadkowych czy jednorazowych).