Istotą instytucji zachowku jest odpowiedzialność spadkobiercy dziedziczącego na podstawie testamentu wobec określonych osób, które dziedziczyłyby na podstawie ustawy. Co jednak istotne, za zachowek subsydiarnie odpowiedzialni mogą być także obdarowani.
Zachowek
Przepisy Kodeksu cywilnego są jasne - zgodnie z art. 991 i kolejnymi, zstępni (dzieci, wnuki etc.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy dziedziczyli by z ustawy, ale nie otrzymali spadku ze względu na sporządzony testament, przysługuje prawo do zachowku. Zachowek jest to pieniężny ekwiwalent ułamka wartości cześci spadku, jaka przypadałaby danej osobie.
Kto jest zobowiązany do zapłaty zachowku?
W pierwszej kolejności zapłaty zachowku żądać można rzecz jasna od spadkobiercy testamentowego. Co jednak istotne, nie tylko on może być odpowiedzialny. Ma to kluczowe znaczenie w sytuacji, w której spadek był pusty (lub prawie pusty), a spadkodawca rozporządził swoim mieniem za życia, na przykład rozdając je (darowizna).
Subsydiarna odpowiedzialność obdarowanego
W takiej sytuacji obdarowany jest odpowiedzialny pomocniczo (substydiarnie) wobec spadkobiercy. Jeśli ten drugi nie jest w stanie zapłacić zachowku (lub chociaż gdy uprawniony do niego wykaże, że szansa skutecznej egzekucji od spadkobiercy jest bardzo niewielka), może żądać zachowku od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowizny. Podstawą takiego roszczenia jest art. 1000 Kodeksu cywilnego.