Każda osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych może sporządzić testament. Nie zawsze jednak będzie on skutecznie rozporządzał jej majątkiem na wypadek śmierci. Kodeks cywilny przewiduje sytuacje, w których testament jest nieważny.
Testament
Testament stanowi podstawową formę tzw. rozporządzenia na wypadek śmierci. Sporządzający testament (zwany testatorem) może w nim wskazać kogo powołuje do spadku (kto będzie po nim dziedziczył). Możliwość taka jest często bardzo istotna (jeśli chcemy, by nasz majątek po naszej śmierci) otrzymały inne osoby niż te, przewidziane przez Ustawę, napotyka ona jednak szereg ograniczeń. Co istotne, nawet poprawny formalnie testament może nie być skuteczny. Dzieje się tak, gdy jest on nieważny.
Powody nieważności testamentu
Lista okoliczności, które mogą powodować nieważność testamentu została wprost wskazana w art. 945 Kodeksu cywilnego. Dzieje się tak, gdy testament został sporządzony:
- przez osobę która nie mogła rozumieć swoich działań lub ich kontrolować (ze względu na chorobę czy np. upojenie alkoholowe);
- pod wpływem istotnego błędu (na przykład na rzecz osoby, która fałszywie przedstawiła swoją tożsamość);
- pod wpływem groźby (realistycznej, poważnej i dotyczącej testatora lub bliskiej mu osoby).
Konsekwencje
Nieważny testament (jak każdy inny dokument dotknięty nieważnością) traktowany jest jakby nigdy nie istniał. Oznacza to, że w razie stwierdzenia przez Sąd nieważności danego testamentu, dziedziczenie odbywa się na podstawie testamentów wcześniejszych lub ustawy. Co kluczowe, na przyczyny powodujące nieważność testamentu należy powoływać się w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.